«Мектепте психологиялық жайлылықты қалыптастыру»

Сапанова Назгуль Болатовна, Педагог-психолог, «№ 23 орта мектеп» мемлекеттік коммуналдық мекемесі, Қазақстан, Алматы облысы,  Іле ауданы

«Мектепте психологиялық жайлылықты қалыптастыру»

«Мектепте психологиялық жайлылықты қалыптастыру»

Қазіргі заманғы мектеп білім беру жүйесінің маңызды міндеті – оқушыларды жан-жақты дамыған, психологиялық тұрғыдан тұрақты және әлеуметтік бейімделген тұлға ретінде қалыптастыру. Осы мақсатқа жетудің басты бағыттарының бірі – мектепте психологиялық жайлылықты қамтамасыз ету. Психологиялық жайлылық – бұл оқушылардың өздерін сенімді сезінуі, эмоционалды тұрақтылығы, сыныптағы әлеуметтік қарым-қатынастардағы ыңғайлылығы және оқу процесіне оң көзқарасы.

Мектептегі психологиялық жайлылық оқушылардың оқу мотивациясын арттыруға, сыни ойлау және шығармашылық қабілеттерін дамытуға, сондай-ақ конфликт жағдайларын азайтып, педагогикалық ортада оңтайлы атмосфера қалыптастыруға мүмкіндік береді.

Психологиялық жайлылық ұғымы және маңызы

Психологиялық жайлылық – адамның психикалық, эмоционалды және әлеуметтік тұрғыдан өзін қауіпсіз сезінуі. Мектеп жағдайында бұл ұғым келесі құрамдас бөліктерден тұрады:

• Эмоциялық компонент: оқушы өз сезімдерін еркін білдіре алады, эмоционалды қысым аз болады;
• Әлеуметтік компонент: сыныпта және мектеп ортасында сенімді қарым-қатынас қалыптасады, әлеуметтік қолдау бар;
• Оқу мотивациясы: оқушы білім алуға ынталы, қызығушылығы жоғары;
• Қауіпсіздік сезімі: мектептегі орта психологиялық тұрғыдан қауіпсіз, қысымсыз.

Психологиялық жайлылық оқушылардың жалпы дамуына және психикалық денсаулығына тікелей әсер етеді. Ол оқу процесін тиімді етеді, конфликт жағдайларын азайтады, жеке және топтық әлеуметтік дағдыларды дамытады.

Мектепте психологиялық жайлылықты қамтамасыз ету жолдары

1. Педагогикалық ұжымның рөлі

Мектептегі психологиялық жайлылық педагогикалық ұжымның мәдениеті мен қарым-қатынасына байланысты. Мұғалімдердің жылы, қолдаушы және әділ қарым-қатынасы оқушылардың психологиялық жайлылығын қалыптастырады. Сонымен қатар әріптестер арасындағы сенімді қарым-қатынас педагогикалық атмосфераны жақсартады.

2. Психологтың рөлі

Мектеп психологы оқушыларға психологиялық қолдау көрсетеді, эмоционалды стресс пен конфликт жағдайларын реттейді, әлеуметтік дағдыларын дамытуға ықпал етеді. Психолог оқушылардың жеке ерекшеліктерін ескере отырып, топтық және дара кеңестер жүргізеді. Сонымен қатар педагог-психолог мұғалімдерге сабақ барысында психологиялық қолдауды тиімді ұйымдастыру жолдарын ұсынады.

3. Ата-аналармен өзара әрекеттесу

Психологиялық жайлылықты қамтамасыз етуде ата-аналармен тығыз жұмыс маңызды. Отбасы мен мектеп арасындағы сенімді қарым-қатынас оқушыларға қауіпсіздік сезімін береді. Ата-аналармен психологиялық тренингтер, кеңестер және кездесулер өткізу оқушылардың эмоционалды дамуына оң әсер етеді.

4. Оқу процесін психологиялық тұрғыдан қолайлы ету

• Сабақ барысында әр оқушыға өз пікірін білдіруге мүмкіндік беру;
• Қиындықтар мен қателіктерді бағалау кезінде әділдік сақтау;
• Жеке ерекшеліктерді ескеру және қосымша қолдау көрсету;
• Топтық ынтымақтастық пен әлеуметтік өзара әрекетті дамыту.

5. Мектептің физикалық ортасы

Мектептің физикалық ортасы да психологиялық жайлылыққа әсер етеді. Жарық, таза ауа, салауатты интерьер, тыныш атмосфера оқушылардың эмоциялық тұрақтылығын қамтамасыз етеді. Сонымен қатар мектептегі қауіпсіздік шаралары да психологиялық жайлылыққа ықпал етеді.

Психологиялық жайлылықтың пайдасы

Мектептегі психологиялық жайлылықты қамтамасыз ету келесі нәтижелерді береді:

1. Оқушылардың оқу мотивациясы мен қызығушылығы артады;
2. Эмоциялық тұрақтылық пен сенімділік қалыптасады;
3. Сыныптағы конфликттер мен психологиялық қысым азаяды;
4. Жеке және топтық әлеуметтік дағдылар дамиды;
5. Педагогикалық ұжым мен ата-аналар арасындағы сенім нығайып, өзара түсіністік артады.

Бұл көрсеткіштер мектептің жалпы білім беру сапасын арттыруға, оқушылардың жан-жақты дамуына және психологиялық саулығына тікелей әсер етеді.

Қорытынды

Мектепте психологиялық жайлылықты қалыптастыру – заманауи білім беру жүйесінің басты бағыттарының бірі. Ол оқушылардың эмоционалды тұрақтылығын, әлеуметтік бейімделуін және оқу мотивациясын арттырады. Психологиялық жайлылықты қамтамасыз ету үшін педагогикалық ұжым, психолог және ата-аналар бірігіп жұмыс істеуі қажет. Сонымен қатар мектеп ортасы мен оқу процесі оқушылардың психологиялық саулығын қолдайтындай етіп ұйымдастырылуы тиіс.

Заманауи мектепте психологиялық жайлылықты қалыптастыру оқушылардың толыққанды дамуына, педагогикалық процесстің тиімділігін арттыруға және мектептегі сенімді, қолайлы атмосфераны қалыптастыруға мүмкіндік береді.

Пайдаланылған әдебиеттер

1. Әбілқасымова Г. Мектептегі педагог-психолог қызметі және психологиялық қолдау. – Алматы, 2020.
2. Бекмұхамедова Ж. Оқушылардың психологиялық дамуы мен әлеуметтік бейімделуі. – Алматы, 2019.
3. Васильев А. В. Психология школьника: теория и практика. – Мәскеу, 2018.
4. Қазақстан Республикасының жалпы орта білім берудің мемлекеттік жалпыға міндетті стандарты.
5. UNESCO. School Psychology and Student Wellbeing. – Paris, 2021