Ағылшын тілі сабақтарында ауызша сөйлеуді оқытудың интерактивті формалары мен әдістері

Әбдікәрім Айгерім Қуанышбекқызы, Ағылшын тілі пәнінің мұғалімі, Алматы қаласы Білім басқармасының «№158 жалпы білім беретін мектеп» КММ, Қазақстан, Алматы қаласы

Ағылшын тілі сабақтарында ауызша сөйлеуді оқытудың интерактивті формалары мен әдістері

Ағылшын тілі сабақтарында ауызша сөйлеуді оқытудың интерактивті формалары мен әдістері

Ауызша сөйлеу – кез келген тіл үйренушінің негізгі коммуникативтік дағдыларының бірі. Ағылшын тілін меңгеру процесінде оқушылардың өз ойын еркін және сенімді жеткізе алу қабілетін дамыту басты мақсат болып табылады. Ауызша сөйлеу тек сөздік қор мен грамматикалық ережелерді білуге негізделмей, сонымен қатар ойлау қабілеті, тыңдау және қарым-қатынас жасау дағдыларын қамтиды.

Қазіргі заманғы ағылшын тілі сабақтарында интерактивті әдістерді қолдану оқушылардың белсенділігін арттырады, олардың қызығушылығын оятады және коммуникативтік дағдыларын шынайы өмірлік ситуацияларда жетілдіруге мүмкіндік береді. Интерактивті әдістер оқушыларды пассивті тыңдаушыдан белсенді қатысушыға айналдырады, сөйлеу процесін қызықты әрі тиімді етеді.

1. Рөлдік ойындар (Role-plays)

Рөлдік ойындар – оқушыларға нақты өмірлік жағдайларды модельдеу арқылы сөйлеу дағдыларын дамытуға мүмкіндік беретін тиімді әдіс. Мысалы, дүкенде сатып алу, дәрігерге бару, қонақ үйде тапсырыс беру сияқты сценарийлерді қолдануға болады. Бұл әдістің артықшылығы – оқушылар жаңа сөздер мен тіркестерді нақты контексте пайдалана отырып, тілдік қорларын кеңейтеді және сенімділікпен сөйлей алады.

Мысалы:

• «Супермаркетте» рөлдік ойын: бір оқушы кассир, екінші оқушы сатып алушы ролін атқарады.
• «Әуежайда» сценарийі: бір оқушы билет сатып алушы, екіншісі әуежай қызметкері.

Бұл жаттығулар сөйлеуді қалыптастырумен қатар, оқушылардың тыңдау және түсіну қабілеттерін де жетілдіреді.

2. Топтық жұмыс (Group work)

Топтық жұмыс – оқушыларды шағын топтарға бөліп, белгілі бір тақырып бойынша пікір алмасуға бағыттайды. Бұл әдіс оқушылардың коммуникативтік дағдыларын, топ ішінде ынтымақтастық қабілетін дамытуға көмектеседі.

Мысалы:

• Топқа «Менің сүйікті мерекем» тақырыбын беру, әр оқушы өз ойымен бөліседі.
• «Қаладағы экологиялық мәселелер» тақырыбында пікірталас ұйымдастыру.

Топтық жұмыстар оқушыларды бір-біріне сұрақ қоюға, пікірін қорғауға және ойларын логикалық құрылымдауға үйретеді.

3. Дебаттар (Debates)

Дебаттар – оқушыларды өз пікірін дәлелдер арқылы қорғауға және қарсы пікірлерге жауап беруге үйрететін әдіс. Бұл әдіс критикалық ойлау қабілетін дамытады және ауызша сөйлеу дағдыларын жетілдіреді.

Мысалы:

• Тақырып: «Мектепте форма кию керек пе, әлде қажет емес пе?»
• Топтар екіге бөлініп, әр топ өз көзқарасын дәлелдейді.

Дебаттар кезінде оқушылар жаңа сөздер мен грамматикалық құрылымдарды қолдануға, сөйлеу жылдамдығын арттыруға, сенімділікпен сөйлеуге үйренеді.

4. Диалогтық жаттығулар (Dialogue exercises)

Диалогтық жаттығулар белгілі бір сценарий бойынша бір-бірімен сөйлеуге мүмкіндік береді. Бұл әдіс грамматикалық құрылымдарды бекітуге, сөздік қорды дамытуға, сөйлеу интонациясын қалыптастыруға көмектеседі.

Мысалы:

• «Дәрігерге қаралу» диалогы: бір оқушы пациент, екіншісі дәрігер.
• «Достармен әңгімелесу» жаттығуы: хобби, демалыс, спорт туралы сөйлесу.

Диалогтар арқылы оқушылар шынайы қарым-қатынасқа еніп, тілдік қателіктерін түзету мүмкіндігіне ие болады.

5. Интерактивті технологияларды пайдалану

Смарт-тақталар, онлайн платформалар (Kahoot, Quizlet, Padlet), бейне конференциялар арқылы оқушылар интерактивті тапсырмаларды орындай алады. Технологияның қолданылуы оқыту процесін қызықты әрі тиімді етеді.

Мысалы:

• Kahoot пен Quizlet арқылы жаңа сөздер мен тіркестерді үйрету.
• Padlet платформасында «Менің сүйікті актерім» тақырыбында пікір қалдыру.
• Zoom немесе Google Meet арқылы қашықтықтан диалогтық жаттығулар жүргізу.

Технологияларды пайдалану оқушыларға өздігінен сөйлеу дағдыларын дамытуға, шығармашылық қабілетін арттыруға және тілдік қорын байытуға мүмкіндік береді.

6. Қорытынды

Ауызша сөйлеу қабілетін дамытуда интерактивті әдістер маңызды рөл атқарады. Рөлдік ойындар, топтық жұмыстар, дебаттар, диалогтық жаттығулар және заманауи технологияларды қолдану оқушылардың сөйлеу дағдыларын белсенді дамытады, өз ойларын еркін жеткізуге және сенімді қарым-қатынас жасауға мүмкіндік береді. Интерактивті тәсілдер оқыту процесін қызықты әрі тиімді етеді, сонымен қатар ағылшын тілін меңгеруді жеделдетеді.

Осы әдістерді жүйелі қолдану арқылы мұғалім оқушылардың ауызша сөйлеу дағдыларын қалыптастырып, олардың коммуникативтік қабілеттерін дамытуға үлес қосады.

Пайдаланылған әдебиеттер

1. Harmer, J. The Practice of English Language Teaching. 5th Edition. Pearson, 2015.
2. Brown, H. D. Teaching by Principles: An Interactive Approach to Language Pedagogy. 4th Edition. Pearson, 2014.
3. Richards, J. C., & Rodgers, T. S. Approaches and Methods in Language Teaching. 3rd Edition. Cambridge University Press, 2014.
4. Larsen-Freeman, D., & Anderson, M. Techniques and Principles in Language Teaching. 3rd Edition. Oxford University Press, 2011.
5. Nunan, D. Task-Based Language Teaching. Cambridge University Press, 2004.
6. Thornbury, S. How to Teach Speaking. Pearson Education Limited, 2005.