Математика сабақтарында заманауи білім беру технологиялары арқылы оқушылардың танымдық қызығушылығын қалыптастыру

Оралбаева Багзада Сансызбаевна, Математика пәнінің мұғалімі, Алматы қаласы «Шаңырақ» шағын ауданындағы олимпиада резервінің республикалық мамандандырылған мектеп-интернат-колледжі» республикалық мемлекеттік мекемесі, Қазақстан, Алматы қаласы

Математика сабақтарында заманауи білім беру технологиялары арқылы оқушылардың танымдық қызығушылығын қалыптастыру

Математика сабақтарында заманауи білім беру технологиялары арқылы оқушылардың танымдық қызығушылығын қалыптастыру

Аннотация

Бұл жұмыста математика пәнін оқыту барысында оқушылардың танымдық қызығушылығын дамыту мәселесі жаңаша тұрғыда қарастырылады. Автор заманауи білім беру технологияларын қолданудың тек құрал емес, оқушының ішкі уәжін қалыптастыратын маңызды педагогикалық механизм екенін негіздейді. Сонымен қатар сабақта қолдануға болатын нақты тәсілдер мен тәжірибелік элементтер ұсынылады.

Түйін сөздер: танымдық белсенділік, математикалық ойлау, цифрлық орта, мотивация, оқыту стратегиялары.

Кіріспе

Бүгінгі таңда білім беру жүйесінде басты назар оқушының дайын ақпаратты қабылдауына емес, оны түсінуіне, талдауына және қолдануына бағытталған. Бұл өзгеріс мұғалімнің жұмыс стиліне де жаңа талаптар қояды. Әсіресе математика сияқты дәлдік пен логиканы қажет ететін пәнде оқушының қызығушылығы шешуші рөл атқарады.

Көп жағдайда оқушылар математикадан қиналуы олардың қабілетсіздігінен емес, пәнге деген ішкі қызығушылықтың жеткіліксіздігінен туындайды. Сондықтан сабақтың мазмұны ғана емес, оны ұсыну тәсілі де маңызды. Осы жерде заманауи технологиялар тиімді құрал ретінде көрінеді.

1. Танымдық қызығушылық: ішкі мотивацияның негізі

Танымдық қызығушылықты тек «қызығу» деп қарастыру жеткіліксіз. Ол — оқушының жаңа білімді іздеуге деген саналы қажеттілігі.

Осындай қызығушылық қалыптасқан жағдайда оқушы:

• дайын жауапты күтпейді, өзі ізденеді;
• қателесуден қорықпайды;
• сұрақ қоя бастайды;
• күрделі тапсырмалардан қашпайды.

Яғни, бұл — білім алудың сапасын анықтайтын негізгі фактор.

2. Заманауи технологиялар — қызығушылықты ояту құралы емес, дамыту жүйесі

2.1. Цифрлық құралдарды саналы қолдану

Қазіргі сабақта технология тек «көрнекілік» үшін емес, түсінуді тереңдету үшін қолданылуы тиіс.

Мысалы:

• функция графигін жай салу мен оны қозғалыста көру — екі түрлі қабылдау;
• формуланы жаттау мен оны модельдеу — екі түрлі нәтиже.

Сондықтан интерактивті платформалар, динамикалық модельдер оқушының ойлауына тікелей әсер етеді.

2.2. Оқушыны «тыңдаушыдан» қатысушыға айналдыру

Дәстүрлі сабақта оқушы көбіне тыңдаушы рөлінде қалады. Ал заманауи әдістерде ол:

• пікір айтады,
• талқылайды,
• дәлелдейді,
• қарсы көзқарас ұсынады.

Мысалы, бір есептің бірнеше шешу жолын талқылау — қызығушылықты айтарлықтай арттырады.

2.3. Проблемалық жағдай арқылы ойлау белсенділігін арттыру

Дайын ережені беру орнына, оқушыны сол ережеге алып келу әлдеқайда тиімді.

Мысалы:
«Неліктен бөлшектерді қосқанда ортақ бөлім керек?»
Оқушы осы сұраққа жауап іздеу барысында тақырыпты терең түсінеді.

2.4. Ойын элементтерінің психологиялық әсері

Ойын — тек көңіл көтеру емес, ол:

• қорқынышты азайтады;
• сенімділік береді;
• белсенділікті арттырады.

Әсіресе математикадан «қателесемін» деген қорқыныш ойын барысында жойылады.

2.5. Жобалық жұмыс — білімді өмірмен байланыстыру

Оқушы үшін «неге бұл керек?» деген сұрақ өте маңызды.

Сондықтан:

• пайыздарды дүкенмен байланыстыру,
• пропорцияны рецептпен байланыстыру,
• геометрияны архитектурамен байланыстыру

танымдық қызығушылықты табиғи түрде қалыптастырады.

3. Практикалық тәсілдер (авторлық ұсыныстар)

1. «Сұрақтан басталатын сабақ» әдісі

Сабақты түсіндіруден емес, сұрақтан бастау:

• «Бұл формула қайдан шықты?»
• «Оны басқаша шығаруға бола ма?»

Бұл тәсіл бірден ойлануға мәжбүр етеді.

2. «Қате арқылы үйрену» стратегиясы

Мұғалім әдейі қате шешім ұсынады.
Оқушылар:

• қатені табады,
• дәлелдейді,
• дұрыс жолын көрсетеді.

Бұл әдіс қызығушылықты да, ойлауды да қатар дамытады.

3. «Таңдау мүмкіндігі» тәсілі

Оқушыларға:

• 3 түрлі тапсырма беру;
• деңгейін өзі таңдауға мүмкіндік беру.

Бұл олардың жауапкершілігін арттырады.

4. Қысқа зерттеу тапсырмалары

Мысалы:
«Егер барлық бұрыштары тең болмаса, төртбұрыш шаршы бола ала ма?»
Оқушы дәлел іздейді, бұл — нағыз танымдық процесс.

4. Мұғалімнің жаңа рөлі

Қазіргі мұғалім:

• ақпарат көзі емес;
• бағыт беруші;
• ойлауға жетелеуші;
• мотивация қалыптастырушы.

Ең бастысы — ол оқушыға «қызығу үлгісін» көрсетеді.

Қорытынды

Танымдық қызығушылық — дайын түрде берілмейтін, бірақ дұрыс ұйымдастырылған оқу процесінде қалыптасатын құбылыс. Егер сабақ:

• мағыналы,
• қызықты,
• өмірмен байланысты,
• белсенді әрекетке құрылған болса,

онда оқушы математикадан қорықпайды, керісінше оны түсінуге ұмтылады.

Заманауи технологиялар осы процесті жылдамдататын және тиімді ететін құрал болып табылады.

Пайдаланылған әдебиеттер

1. Қазақстан Республикасының «Білім туралы» Заңы
2. Қараев Ж.А. Оқытудың педагогикалық технологиясы
3. Выготский Л.С. Ойлау және сөйлеу
4. Блум Б. Білім беру мақсаттарының жүйесі
5. Полат Е.С. Педагогикалық инновациялар
6. ҚР білім беру стандарттары
7. Заманауи педагогикалық зерттеулер жинағы