Мектептің цифрлық трансформациясы: білім беру үдерісін ұйымдастырудағы директордың оқу ісі жөніндегі орынбасарының рөлі

Клышева Толкын Акбаевна,  Қазақ тілі мен әдебиеті пәнінің мұғалімі, «№85 жалпы білім беретін мектеп» КММ, Алматы қаласы

Мектептің цифрлық трансформациясы: білім беру үдерісін ұйымдастырудағы директордың оқу ісі жөніндегі орынбасарының рөлі

Мектептің цифрлық трансформациясы: білім беру үдерісін ұйымдастырудағы директордың оқу ісі жөніндегі орынбасарының рөлі

Кіріспе

Қазіргі қоғамның қарқынды цифрлануы білім беру жүйесіне жаңа талаптар қойып отыр. Ақпараттық технологиялардың дамуы, жасанды интеллект құралдарының енуі, білім беру платформаларының кеңінен қолданылуы мектеп қызметінің барлық бағыттарын жаңаша ұйымдастыру қажеттілігін туындатуда. Бүгінгі таңда мектеп тек білім беретін мекеме ғана емес, сонымен қатар цифрлық ортада жұмыс істейтін, инновациялық шешімдерді қолданатын, оқушының жеке білім алу траекториясын қалыптастыратын заманауи білім беру ұйымына айналуы тиіс.

Мектептің цифрлық трансформациясы – бұл білім беру үдерісіне ақпараттық-коммуникациялық технологияларды енгізу ғана емес, басқару жүйесін, педагогтердің кәсіби қызметін, оқыту әдістерін және білім алушылардың оқу әрекетін түбегейлі жаңарту үдерісі.

Бұл бағытта директордың оқу ісі жөніндегі орынбасарының (оқу-әдістемелік бағыттағы жетекшінің) рөлі ерекше маңызды. Себебі ол мектептегі білім беру сапасын қамтамасыз етуге, педагогтердің кәсіби дамуын ұйымдастыруға, оқу үдерісін тиімді басқаруға және цифрлық технологияларды мақсатты пайдалануға жауапты негізгі тұлғалардың бірі болып табылады.

Тақырыптың өзектілігі

Қазіргі білім беру кеңістігінде цифрлық технологиялар мұғалім мен оқушы арасындағы өзара әрекеттесудің жаңа формаларын қалыптастыруда. Электронды журналдар, цифрлық білім беру платформалары, онлайн ресурстар, қашықтан оқыту технологиялары және жасанды интеллект құралдары оқу үдерісінің ажырамас бөлігіне айналды.

Алайда цифрландырудың басты мақсаты – технологияны жай ғана пайдалану емес, оның көмегімен білім сапасын арттыру, оқыту тиімділігін жоғарылату және білім алушының функционалдық сауаттылығын дамыту.

Осы жағдайда директордың оқу ісі жөніндегі орынбасары мектептің цифрлық даму стратегиясын жүзеге асыратын, педагогтердің цифрлық құзыреттілігін қалыптастыратын және оқу үдерісінің сапасын бақылайтын басқарушы тұлға ретінде көрінеді.

Негізгі бөлім

1. Мектептің цифрлық трансформациясының мәні және негізгі бағыттары

Цифрлық трансформация – бұл білім беру ұйымының барлық қызмет салаларын цифрлық технологиялар негізінде қайта құру процесі.

Мектептің цифрлық трансформациясы бірнеше негізгі бағыттарды қамтиды:

Бірінші бағыт – білім беру үдерісін цифрландыру.

Бұл бағытта:

5. электрондық оқу материалдарын пайдалану;
5. цифрлық білім беру платформаларын енгізу;
5. онлайн және аралас оқыту модельдерін дамыту;
5. оқушылардың жеке оқу қажеттіліктерін ескеру жүзеге асырылады.

Цифрлық құралдар мұғалімге оқу материалын әртүрлі форматта ұсынуға мүмкіндік береді. Бейнематериалдар, интерактивті тапсырмалар, виртуалды зертханалар, онлайн тесттер оқушылардың пәнге қызығушылығын арттырады.

Екінші бағыт – мектепті басқаруды цифрландыру.

Заманауи мектеп басқару шешімдерін нақты деректер негізінде қабылдауы қажет. Электрондық жүйелер арқылы:

5. оқушылардың оқу жетістіктерін талдау;
5. білім сапасының мониторингі;
5. педагогтердің жұмыс нәтижелерін бақылау;
5. оқу процесін жоспарлау тиімді жүзеге асырылады.

Үшінші бағыт – педагогтердің цифрлық құзыреттілігін дамыту.

Цифрлық трансформацияның негізгі қозғаушы күші – мұғалім. Сондықтан педагог тек технологияны қолданушы емес, оны оқу мақсатына сай тиімді ұйымдастыра алатын маман болуы керек.

2. Директордың оқу ісі жөніндегі орынбасарының цифрлық трансформациядағы рөлі

Мектептегі цифрлық өзгерістердің нәтижелі болуы көп жағдайда оқу ісі жөніндегі орынбасардың басқарушылық қызметіне байланысты.

2.1. Цифрлық даму стратегиясын ұйымдастыру

Директордың оқу ісі жөніндегі орынбасары мектептің оқу процесін жетілдіру мақсатында цифрлық даму жоспарын әзірлеуге қатысады.

Оның міндеттеріне:

5. мектептің цифрлық мүмкіндіктерін талдау;
5. педагогтердің цифрлық қажеттіліктерін анықтау;
5. цифрлық ресурстарды тиімді пайдалану жолдарын жоспарлау;
5. оқу сапасын арттыруға бағытталған технологияларды таңдау жатады.

Басқарушы ретінде орынбасар «технология үшін технология» қағидасынан бас тартып, әрбір цифрлық құралдың нақты педагогикалық мақсатқа қызмет етуін қамтамасыз етуі қажет.

2.2. Педагогтердің цифрлық құзыреттілігін арттыру

Цифрлық трансформация мұғалімдердің кәсіби дамуынсыз мүмкін емес.

Оқу ісі жөніндегі орынбасар:

5. педагогтердің цифрлық сауаттылық деңгейін анықтайды;
5. әдістемелік семинарлар ұйымдастырады;
5. тәжірибе алмасу алаңдарын қалыптастырады;
5. цифрлық құралдарды қолданатын тиімді сабақ үлгілерін таратады.

Мысалы, мұғалімдерге:

5. интерактивті тапсырмалар құру;
5. цифрлық бағалау құралдарын пайдалану;
5. онлайн платформалармен жұмыс істеу;
5. жасанды интеллект мүмкіндіктерін білім беру мақсатында қолдану бағыттары бойынша әдістемелік қолдау көрсетіледі.

2.3. Оқу сапасын цифрлық мониторинг арқылы басқару

Қазіргі мектепте басқару шешімдері нақты мәліметтерге сүйенуі керек.

Директордың оқу ісі жөніндегі орынбасары цифрлық мониторинг арқылы:

5. білім алушылардың үлгерім динамикасын;
5. пәндер бойынша білім сапасын;
5. оқушылардың оқу белсенділігін;
5. педагогтердің әдістемелік жетістіктерін талдай алады.

Бұл мәліметтер оқу процесіндегі қиындықтарды уақытында анықтап, қажетті шараларды жоспарлауға мүмкіндік береді.

2.4. Инновациялық педагогикалық тәжірибені дамыту

Цифрлық трансформация тек техникалық жаңарту емес, педагогикалық мәдениетті өзгерту болып табылады.

Оқу ісі жөніндегі орынбасар мұғалімдерді:

5. жобалық оқытуға;
5. зерттеу әдістеріне;
5. аралас оқыту технологияларына;
5. оқушының жеке ерекшеліктеріне бағытталған оқытуға ынталандыруы қажет.

Цифрлық орта мұғалімнің рөлін өзгертеді: ол ақпарат көзі ғана емес, оқушының білім алу процесін ұйымдастырушы, бағыттаушы тұлғаға айналады.

3. Цифрлық трансформация жағдайындағы заманауи оқу үдерісін ұйымдастыру

Заманауи мектепте оқу процесі үш негізгі қағидаға сүйенуі қажет:

1. Оқушыға бағдарланған оқыту

Цифрлық технологиялар әр оқушының қабілеті мен қажеттілігіне қарай білім алуына мүмкіндік береді.

Мысалы:

5. жеке оқу тапсырмаларын ұсыну;
5. оқушы жетістіктерін талдау;
5. қосымша білім беру ресурстарын пайдалану.

2. Ашық білім беру кеңістігін қалыптастыру

Цифрлық орта мектеп, ата-ана және оқушы арасындағы байланысты нығайтады.

Электрондық күнделік, онлайн байланыс құралдары арқылы ата-аналар баласының оқу жетістіктерін бақылап, білім беру процесіне белсенді қатыса алады.

3. Үздіксіз кәсіби даму

Цифрлық өзгерістер жағдайында педагог үнемі білімін жетілдіріп отыруы қажет.

Оқу ісі жөніндегі орынбасар мектеп ішінде кәсіби даму мәдениетін қалыптастыруы керек.

4. Цифрлық трансформацияны жүзеге асырудағы негізгі мәселелер және оларды шешу жолдары

Мектептерде цифрландыру барысында бірқатар қиындықтар кездеседі.

Бірінші мәселе – педагогтердің цифрлық дайындығының әртүрлі деңгейде болуы.

Шешу жолы:

5. жүйелі әдістемелік қолдау көрсету;
5. тәжірибелі мұғалімдердің тәлімгерлігін ұйымдастыру;
5. практикалық тренингтер өткізу.

Екінші мәселе – цифрлық ресурстарды тиімді пайдалану мәселесі.

Кей жағдайда технология оқу мақсатына емес, тек құрал ретінде қолданылып кетуі мүмкін.

Шешу жолы:

5. цифрлық ресурстарды педагогикалық мақсатқа сәйкестендіру;
5. тиімді тәжірибелерді тарату.

Үшінші мәселе – ақпараттық қауіпсіздік.

Оқушылардың жеке деректерін қорғау, интернет мәдениетін қалыптастыру маңызды.

Шешу жолы:

5. цифрлық қауіпсіздік бойынша түсіндіру жұмыстарын жүргізу;
5. оқушылардың ақпараттық мәдениетін дамыту.

Қорытынды

Мектептің цифрлық трансформациясы – білім беру сапасын арттыруға бағытталған маңызды стратегиялық процесс. Бұл өзгерістерді тиімді жүзеге асыру үшін технологияны енгізумен қатар, педагогикалық тәсілдерді, басқару жүйесін және мектеп мәдениетін жаңарту қажет.

Директордың оқу ісі жөніндегі орынбасары цифрлық трансформация жағдайында мектептің білім беру саясатын жүзеге асыратын, педагогтердің кәсіби дамуын ұйымдастыратын және оқу үдерісінің сапасын қамтамасыз ететін негізгі басқарушы тұлға болып табылады.

Оның басты міндеті – цифрлық технологияларды мақсатты пайдалану арқылы оқушының сапалы білім алуына жағдай жасау, мұғалімдердің кәсіби әлеуетін арттыру және заманауи талаптарға жауап беретін білім беру ортасын қалыптастыру.

Цифрлық мектеп – бұл тек компьютерлер мен платформалар жиынтығы емес. Бұл – инновациялық ойлайтын педагогтер, белсенді оқушылар және тиімді басқару жүйесі қалыптасқан заманауи білім беру кеңістігі.

Пайдаланылған әдебиеттер

1. Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрлігі. Білім беруді цифрландыру бағытындағы нормативтік құжаттар.
2. Қазақстан Республикасында білім беруді дамытудың 2022–2026 жылдарға арналған тұжырымдамасы.
3. UNESCO. Digital Learning and Transformation in Education.
4. OECD. Education and Digital Transformation: Opportunities and Challenges.
5. Селевко Г.К. Современные образовательные технологии. – Москва: Народное образование, 2019.
6. Полат Е.С. Новые педагогические и информационные технологии в системе образования. – Москва: Академия, 2020.
7. Беспалько В.П. Слагаемые педагогической технологии. – Москва, 2018.