Педагог-психологтың жұмысындағы заманауи технологиялар

Оспанбаева Асель Нургазиевна, Педагог-психолог, «№ 23 орта мектеп» мемлекеттік коммуналдық мекемесі, Қазақстан, Алматы облысы,  Іле ауданы

Педагог-психологтың жұмысындағы заманауи технологиялар

Педагог-психологтың жұмысындағы заманауи технологиялар

Аннотация

Мақалада педагог-психологтың кәсіби қызметінде заманауи технологияларды қолданудың теориялық және практикалық аспектілері жан-жақты талданады. Қазіргі білім беру жүйесіндегі цифрландыру үдерісі психологиялық қызметтің мазмұны мен формаларын түбегейлі өзгертуде. Ақпараттық-коммуникациялық технологиялар, интерактивті әдістер, виртуалды орта және жасанды интеллект құралдары педагог-психологтың диагностикалық, түзету-дамыту және кеңес беру жұмыстарын тиімді ұйымдастыруға мүмкіндік береді. Мақалада аталған технологиялардың оқушылардың психологиялық саулығын сақтау мен тұлғалық дамуын қамтамасыз етудегі рөлі айқындалады, сондай-ақ оларды қолданудың артықшылықтары мен даму перспективалары қарастырылады.

Түйін сөздер: педагог-психолог, заманауи технологиялар, цифрлық білім беру, психологиялық қолдау, интерактивті әдістер, жасанды интеллект.

Кіріспе

Қазіргі жаһандану жағдайында білім беру жүйесі қоғамның әлеуметтік, мәдени және технологиялық өзгерістеріне бейімделуі тиіс. Бұл үдерісте педагог-психологтың рөлі ерекше маңызға ие, себебі ол оқушылардың психологиялық денсаулығын сақтауға, тұлғалық әлеуетін дамытуға және әлеуметтік бейімделуін қамтамасыз етуге жауапты маман болып табылады.

Бүгінгі оқушылар — цифрлық ортада тәрбиеленіп жатқан ұрпақ. Сондықтан педагог-психологтың қызметінде дәстүрлі әдістермен қатар заманауи технологияларды қолдану — уақыт талабы. Инновациялық тәсілдер психологиялық көмекті қолжетімді, нәтижелі және тартымды етеді.

1. Педагог-психолог қызметіндегі цифрлық технологиялардың маңызы

Цифрлық технологиялар педагог-психолог жұмысының барлық бағыттарын қамтиды. Олар психодиагностика, психологиялық кеңес беру, алдын алу және түзету-дамыту жұмыстарын жүйелі түрде жүргізуге мүмкіндік береді.

1.1 Онлайн психодиагностика

Қазіргі таңда онлайн тесттер мен сауалнамалар психологиялық зерттеудің тиімді құралына айналды. Олар:

• оқушылардың эмоционалдық жай-күйін жедел анықтауға;
• күйзеліс, мазасыздық, агрессия деңгейін бағалауға;
• тұлғалық және мінез-құлықтық ерекшеліктерді талдауға мүмкіндік береді.

Цифрлық форматтағы диагностика нәтижелерін сақтау, салыстыру және динамикалық бақылау педагог-психологтың жұмысын жеңілдетеді.

1.2 Қашықтан психологиялық кеңес беру

Қашықтан кеңес беру технологиялары педагог-психологтың қызмет аясын кеңейтеді. Онлайн формат:

• ата-аналармен жүйелі байланыс орнатуға;
• оқушыларға қауіпсіз және қолайлы ортада психологиялық қолдау көрсетуге;
• ерекше білім беру қажеттілігі бар балалармен жұмыс істеуге мүмкіндік береді.

2. Интерактивті технологиялар және психологиялық тренингтер

Интерактивті әдістер педагог-психологтың практикасында ерекше орын алады. Олар оқушылардың белсенділігін арттырып, эмоционалдық тәжірибені саналы түрде меңгеруге жағдай жасайды.

2.1 Психологиялық тренингтер

Психологиялық тренингтер:

• өзін-өзі тану дағдыларын дамытуға;
• коммуникативтік мәдениетті қалыптастыруға;
• эмоционалдық интеллектіні жетілдіруге бағытталған.

Тренинг барысында оқушылар өз сезімдерін ашық білдіруге, өзара әрекеттесуге және бір-бірін түсінуге үйренеді.

2.2 Ойын технологиялары

Психологиялық ойындар балалардың жас ерекшеліктеріне сәйкес ұйымдастырылады. Ойын арқылы:

• оқушылардың ішкі шиеленісі төмендейді;
• әлеуметтік рөлдер меңгеріледі;
• жағымды психологиялық ахуал қалыптасады.

3. Виртуалды және кеңейтілген шындық технологиялары (VR/AR)

Виртуалды және кеңейтілген шындық технологиялары психологиялық жұмыстың инновациялық бағыты болып табылады. Олар:

• стресс пен қорқынышты қауіпсіз ортада жеңуге;
• эмоцияларды басқару дағдыларын дамытуға;
• өзін-өзі реттеу механизмдерін қалыптастыруға көмектеседі.

VR технологиялары арқылы жүргізілетін релаксациялық жаттығулар оқушылардың психоэмоционалдық жағдайын тұрақтандыруда тиімді нәтиже береді.

4. Жасанды интеллект және деректерді талдау

Жасанды интеллект педагог-психологтың аналитикалық қызметін жаңа деңгейге көтереді. AI технологиялары:

• психологиялық деректерді жүйелеуге;
• тәуекел тобындағы оқушыларды ерте анықтауға;
• жеке психологиялық қолдау бағдарламаларын әзірлеуге мүмкіндік береді.

Бұл құралдар психологиялық көмектің дәлдігін арттырып, алдын алу жұмыстарын тиімді ұйымдастыруға жағдай жасайды.

5. Заманауи технологияларды қолданудың артықшылықтары

Заманауи технологиялар:

• педагог-психолог жұмысының сапасын арттырады;
• оқушылардың қызығушылығын күшейтеді;
• психологиялық қызметтің қолжетімділігін қамтамасыз етеді;
• маманның кәсіби құзыреттілігін дамытады.

Сонымен қатар, технологиялар психологиялық жұмысты жүйелі, дәлелді және нәтижеге бағытталған етеді.

Қорытынды

Қорытындылай келе, педагог-психологтың жұмысындағы заманауи технологиялар білім беру жүйесіндегі психологиялық қызметтің тиімділігін арттырудың маңызды факторы болып табылады. Инновациялық құралдарды орынды және мақсатты қолдану оқушылардың психологиялық саулығын сақтауға, тұлғалық дамуын қолдауға және әлеуметтік бейімделуін қамтамасыз етуге мүмкіндік береді. Болашақта бұл технологиялар педагогикалық психологияның дамуына жаңа серпін береді.

Пайдаланылған әдебиеттер

1. Жұмабекова А. Педагогикалық психология. – Алматы: Білім, 2022.
2. Қалиева Г. Мектептегі психологиялық қызметтің негіздері. – Астана, 2021.
3. Smith B. Educational Technology in School Psychology. – Routledge, 2021.
4. Johnson D. Innovative Practices in Educational Psychology. – Springer, 2022.
5. Clark S. Artificial Intelligence in Education and Psychology. – Academic Press, 2024.