Заманауи мектептегі педагог-психологтың рөлі

Сапанова Назгуль Болатовна, Педагог-психолог, «№ 23 орта мектеп» мемлекеттік коммуналдық мекемесі, Қазақстан, Алматы облысы,  Іле ауданы

Заманауи мектептегі педагог-психологтың рөлі

Заманауи мектептегі педагог-психологтың рөлі

Аннотация

Мақалада заманауи мектептегі педагог-психологтың рөлі, оның кәсіби қызметінің ерекшеліктері, оқушылардың психологиялық және әлеуметтік дамуын қолдау жолдары қарастырылады. Психологтың оқушылардың эмоционалды тұрақтылығын, оқу мотивациясын, сыни ойлауын дамытудағы рөлі, сондай-ақ педагогикалық ұжыммен және ата-аналармен өзара әрекеттесудің әдістемелік аспектілері талданады. Мақалада заманауи білім беру жағдайында педагог-психологтың кәсіби құзыреттері мен педагогикалық тәжірибесін тиімді қолдану жолдары ұсынылады.

Түйін сөздер: педагог-психолог, мектеп психологиясы, эмоционалды даму, әлеуметтік-психологиялық қолдау, кәсіби құзыреттер, заманауи мектеп.

Кіріспе

Қазіргі мектеп заманауи қоғамның талабына сай келетін жеке тұлғаларды қалыптастыру міндетін атқарады. Бұл үрдісте педагог-психолог оқушылардың психологиялық дамуы мен әлеуметтік бейімделуін қамтамасыз ететін маңызды тұлға болып табылады. Оның негізгі міндеті – оқушылардың эмоционалды, когнитивтік және әлеуметтік қабілеттерін дамытуға бағытталған кешенді қолдау көрсету.

Заманауи мектепте педагог-психологтың рөлі тек психологиялық кеңес беру немесе эмоционалды қолдау көрсету шеңберінде шектелмейді. Ол оқушылардың оқу мотивациясын арттыру, сыни ойлау дағдыларын қалыптастыру, сыныптағы әлеуметтік қатынастарды реттеу, педагогикалық ұжым мен ата-аналармен тығыз жұмыс істеу сияқты көп қырлы міндеттерді атқарады.

Педагог-психологтың кәсіби құзыреттері

Заманауи педагог-психолог келесі кәсіби құзыреттерге ие болуы қажет:

1. Психологиялық білім және дағдылар:
   5. мектеп жасындағы оқушылардың психологиялық ерекшеліктерін білу;
   5. эмоционалды, когнитивтік және әлеуметтік дамуды бағалай білу;
   5. психологиялық диагностика жүргізу қабілеті.
2. Коммуникативтік құзырет:
   5. педагогикалық ұжыммен, ата-аналармен тиімді өзара әрекеттесу;
   5. конфликт жағдайларын шешу және медиация жүргізу;
   5. оқушылармен сенімді қарым-қатынас орнату.
3. Педагогикалық құзырет:
   5. психологиялық ақпаратты оқу процесіне интеграциялау;
   5. әлеуметтік және эмоционалды дағдыларды дамытуға бағытталған бағдарламалар құру;
   5. оқушылардың жеке ерекшеліктерін ескеріп, жеке қолдау көрсету.
4. Зерттеушілік және аналитикалық құзырет:
   5. оқушылардың психологиялық қажеттіліктерін анықтау;
   5. педагогикалық эксперименттер жүргізу;
   5. нәтижелерді талдап, тиімді әдістемелік шешімдер ұсыну.

Мектептегі психологтың негізгі функциялары

1. Диагностикалық функция:
   5. оқушылардың эмоционалды, әлеуметтік және когнитивтік дамуын бағалау;
   5. оқу мотивациясы мен психологиялық қиындықтарды анықтау.
2. Қолдаушы функция:
   5. психологиялық кеңес беру;
   5. стресстік және конфликт жағдайларын реттеу;
   5. оқушылардың эмоционалды тұрақтылығын қамтамасыз ету.
3. Білім беру функциясы:
   5. сыни ойлау мен әлеуметтік дағдыларды дамытуға бағытталған тренингтер жүргізу;
   5. оқу мотивациясын арттыру және тұлғаның өзін-өзі реттеу қабілетін қалыптастыру.
4. Кеңес беру функциясы:
   5. ата-аналарға және педагогикалық ұжымға психологиялық кеңес беру;
   5. конфликт жағдайларын шешу мен әлеуметтік-педагогикалық қолдауды ұйымдастыру.

Заманауи мектепте педагог-психологтың рөлі

Қазіргі мектеп жағдайында педагог-психологтың рөлі көп қырлы:

5. Оқушылардың психологиялық дамуы мен әлеуметтік бейімделуін қамтамасыз ету – эмоционалды тұрақтылық, өзара қатынастар, стрессті жеңу.
5. Оқу мотивациясы мен сыни ойлау қабілетін дамыту – педагогикалық әдістер мен психологиялық қолдауды біріктіру.
5. Педагогикалық ұжыммен және ата-аналармен өзара әрекеттесу – оқушыларға кешенді қолдау көрсету.
5. Психологиялық қызметтің инновациялық әдістерін енгізу – тренингтер, интерактивті психологиялық тапсырмалар, электрондық ресурстар.

Заманауи мектепте педагог-психолог тек кеңесші ғана емес, оқушылардың дамуына жауап беретін стратегиялық серіктес болып саналады.

Қорытынды

Заманауи мектептегі педагог-психологтың рөлі маңызды және көп қырлы болып табылады. Ол оқушылардың психологиялық, әлеуметтік және когнитивтік дамуын қолдайды, эмоционалды тұрақтылықты қамтамасыз етеді, педагогикалық ұжым мен ата-аналармен өзара әрекеттеседі. Педагог-психологтың кәсіби құзыреттерін тиімді қолдануы мектептің жалпы білім беру сапасын арттыруға, оқушылардың тұлғалық дамуын жетілдіруге мүмкіндік береді.

Пайдаланылған әдебиеттер

1. Әбілқасымова Г. Мектептегі педагог-психологтың қызметі. – Алматы, 2020.
2. Бекмұхамедова Ж. Психологиялық қолдау және оқушы тұлғасын дамыту. – Алматы, 2019.
3. Васильев А. В. Психология школьника: теория и практика. – Мәскеу, 2018.
4. Қазақстан Республикасының жалпы орта білім берудің мемлекеттік жалпыға міндетті стандарты.
5. UNESCO. School Psychology in the 21st Century. – Paris, 2021.