Химия сабақтарында белсенді оқыту әдістерін қолдану

Байдаулетова Кундызай Чапаевна, Химия  пәнінің мұғалімі, «Аңғал батыр ауылының ЖОББ мектебі» КММ, Қазақстан, Ақмола облысы, Біржан сал ауданы, Аңғал батыр ауылы

Химия сабақтарында белсенді оқыту әдістерін қолдану

Химия сабақтарында белсенді оқыту әдістерін қолдану

Аннотация

Мақалада химия сабақтарында белсенді оқыту әдістерін қолданудың теориялық және практикалық аспектілері қарастырылады. Белсенді оқыту оқушылардың пәнге қызығушылығын арттыруға, сыни ойлау мен шығармашылық қабілеттерін дамытуға мүмкіндік береді. Автор әртүрлі белсенді әдістердің тиімділігін талдай отырып, сабақ жоспарында оларды қалай қолдану керектігі туралы нақты ұсыныстар береді.

Кіріспе

Химия — табиғат заңдылықтарын зерттейтін ғылыми пән. Дәстүрлі сабақтар көбінесе мұғалімнің түсіндірмесіне негізделеді, бұл оқушыларды пассивті тыңдаушыға айналдырады. Қазіргі замандағы білім беру стандарты оқушылардың белсенділігін арттыруға, тәжірибелік және зерттеу дағдыларын дамытуға бағытталған. Сол үшін химия сабақтарында белсенді оқыту әдістері ерекше маңызды.

Белсенді оқыту — оқушының сабаққа толық қатысуын қамтамасыз ететін педагогикалық тәсілдер кешені. Бұл әдістер сабақты қызықты әрі тиімді етеді, логикалық және сыни ойлауды, коммуникативтік қабілеттерді және практикалық дағдыларды дамытады.

1. Белсенді оқыту әдістерінің түрлері

1.1. Топтық жұмыс

Оқушыларды шағын топтарға бөліп, бір тапсырманы шешуге бағыттайды. Мысалы, топтарға әртүрлі химиялық реакциялар тағайындап, оларды зерттеп, нәтижелерін сыныпқа ұсынуға болады. Бұл әдіс коммуникация дағдыларын дамытып, бір-біріне көмектесуге үйретеді.

Мысал сабақ: «Судың электролизі». Оқушылар топ болып тәжірибе жасайды, нәтижелерді салыстырады және қорытынды шығарады.

1.2. Пікірталас (Дебат)

Химиялық тақырыптар бойынша екі топқа бөліп, бір-бірінің көзқарасын қорғау. Мысалы, «Ядролық энергия: пайдасы мен зияны» тақырыбында пікірталас өткізу. Бұл әдіс оқушылардың сыни ойлауын және дәлелді сөйлеу қабілетін дамытады.

1.3. Жобалық әдіс

Оқушылар нақты тақырып бойынша зерттеу жобасын дайындайды. Бұл әдіс олардың зерттеу дағдыларын, ұйымдастырушылық қабілетін және шығармашылық қабілетін дамытады.

Мысал сабақ: «Экологиялық таза химиялық қоспаларды жасау» жобасы. Топ оқушылар табиғи компоненттерден қоспалар жасап, қоршаған ортаға әсерін зерттейді.

1.4. Тәжірибе және демонстрация

Химиялық тәжірибелер теориялық білімді практикамен ұштастырады. Мұғалім алдын ала көрсеткен демонстрациялық тәжірибеден кейін оқушылар өздері тәжірибе жүргізеді.

Мысал сабақ: «Металлдардың әрекеттесуі». Мұғалім әртүрлі металдардың қышқылдарға реакциясын көрсетеді, оқушылар тәжірибе жасап, қорытынды шығарады.

1.5. Рөлдік ойындар

Химиялық процестерді немесе тарихи зерттеулерді сахналау арқылы оқушылар тақырыпты терең түсінеді.

Мысал сабақ: «Белгілі химиктердің зерттеулері». Оқушылар белгілі ғалымдардың рөлін ойнап, олардың тәжірибелерін көрсетеді.

1.6. Мозговой штурм (Brainstorming)

Оқушыларға жаңа тақырыпқа қатысты барлық идеяларды қысқа уақыт ішінде ұсыну ұсынылады. Бұл әдіс шығармашылық ойлауды дамытады және сыныптағы белсенділікті арттырады.

2. Белсенді оқытудың артықшылықтары

• Оқушылардың пәнге қызығушылығы артады;
• Сыни және логикалық ойлау дамиды;
• Коммуникативтік дағдылар жетілдіріледі;
• Практикалық дағдылар қалыптасады;
• Топта жұмыс істей білуге үйретеді;
• Өздігінен білім алуға мотивация береді.

3. Қорытынды

Химия сабақтарында белсенді оқыту әдістерін қолдану оқушылардың білімін сапалы көтеруге, олардың шығармашылық және сыни ойлау қабілетін дамытуға мүмкіндік береді. Мұғалім сабақта әртүрлі әдістерді үйлестіріп қолданса, оқушылардың қызығушылығы мен пәнді меңгеру деңгейі жоғары болады. Белсенді оқыту тек білім беріп қана қоймай, оқушыларды жеке тұлға ретінде дамытады, олардың өмірлік дағдыларын қалыптастырады.

Пайдаланылған әдебиеттер

1. Жұмабаев, Б. «Заманауи химия сабақтарында белсенді оқыту әдістері». Алматы, 2020.
2. Иванова, Н. «Методика преподавания химии в школе». Москва, 2018.
3. Рахимов, С. «Педагогика және инновациялық оқыту әдістері». Нұр-Сұлтан, 2019.
4. Браун, Д. Active Learning in Chemistry. London, 2017.
5. Қасымов, А. «Химия сабақтарында жобалық әдісті қолдану». Алматы, 2021.
6. Дьякова, Л. «Интерактивные методы обучения химии». Санкт-Петербург, 2019.