Дене шынықтыру сабақтарындағы заманауи білім беру технологиялары

Жилгелдиев Дархан Кемелханович, Дене шынықтыру пәнінің мұғалімі, «Көмірші орта мектеп мектепке дейінгі шағын орталығымен» КММ, Қазақстан, Алматы облысы, Райымбек ауданы

Дене шынықтыру сабақтарындағы заманауи білім беру технологиялары

Дене шынықтыру сабақтарындағы заманауи білім беру технологиялары

Аннотация

Мақалада дене шынықтыру сабақтарында қолданылатын заманауи білім беру технологияларының теориялық негіздері мен практикалық маңызы қарастырылады. Қазіргі білім беру кеңістігінде дене шынықтыру пәні тек қана физикалық қабілеттерді дамыту құралы емес, сонымен қатар оқушылардың тұлғалық, әлеуметтік және коммуникативтік дағдыларын қалыптастырушы маңызды сала ретінде танылады. Зерттеу барысында интерактивті оқыту әдістері, ақпараттық-коммуникациялық технологиялар, ойын технологиялары, саралап оқыту, жобалау әдісі және денсаулық сақтау технологияларының ерекшеліктері талданды. Заманауи тәсілдерді жүйелі қолдану оқушылардың дене дайындығын арттырып қана қоймай, олардың пәнге деген қызығушылығын, өзін-өзі дамыту дағдыларын және салауатты өмір салтына деген көзқарасын қалыптастыратыны анықталды.

Түйін сөздер: дене шынықтыру, білім беру технологиялары, инновация, АКТ, интерактивті әдістер, денсаулық сақтау технологиясы.

Кіріспе

Қазіргі жаһандану дәуірінде білім беру жүйесі түбегейлі өзгерістерді бастан кешіруде. Білім мазмұны жаңарып, оқыту әдістері жетілдірілуде, педагогикалық үдеріс оқушы тұлғасына бағытталуда. Осындай жағдайда дене шынықтыру пәнінің маңызы ерекше арта түсуде. Себебі дене шынықтыру – тек спорттық дағдыларды қалыптастыру емес, ол – тұлғаның жан-жақты дамуына ықпал ететін негізгі пәндердің бірі.

Бүгінгі мектеп оқушысы – ақпараттық қоғам өкілі. Сондықтан дәстүрлі оқыту әдістерімен қатар, заманауи білім беру технологияларын тиімді қолдану – уақыт талабы. Бұл технологиялар сабақтың сапасын арттырып, оқушылардың белсенділігін күшейтеді.

Заманауи білім беру технологияларының теориялық негіздері

Заманауи білім беру технологиялары – оқу процесін тиімді ұйымдастыруға бағытталған ғылыми негізделген әдістер мен тәсілдер жүйесі. Олардың басты мақсаты – оқушының белсенді танымдық әрекетін ұйымдастыру, шығармашылық әлеуетін дамыту және практикалық дағдыларын қалыптастыру.

Дене шынықтыру сабақтарында бұл технологиялар физикалық жаттығуларды орындау сапасын арттырумен қатар, оқушылардың ынтымақтастықта жұмыс істеуіне, өзін-өзі бақылауына және рефлексия жасауына мүмкіндік береді.

Дене шынықтыру сабақтарында қолданылатын заманауи технологиялар

1. Интерактивті оқыту технологиялары

Интерактивті оқыту – оқушылардың белсенді өзара әрекетіне негізделген тәсіл. Дене шынықтыру сабақтарында бұл:

• топтық және жұптық жаттығулар;
• командалық ойындар;
• эстафеталық жарыстар;
• пікір алмасу және талдау элементтері арқылы жүзеге асады.

Бұл әдістер оқушылардың жауапкершілігін арттырып, көшбасшылық қасиеттерін дамытады.

2. Ақпараттық-коммуникациялық технологиялар (АКТ)

АКТ – қазіргі білім беру жүйесінің ажырамас бөлігі. Дене шынықтыру пәнінде:

• жаттығулар техникасын бейнежазба арқылы көрсету;
• презентациялар пайдалану;
• онлайн фитнес бағдарламаларды қолдану;
• электронды бағалау жүйелерін енгізу тиімді нәтиже береді.

Мысалы, қозғалыс техникасын баяу режимде көрсету арқылы оқушы өз қателігін нақты көріп, түзетуге мүмкіндік алады.

3. Денсаулық сақтау технологиялары

Дене шынықтыру пәнінің басты мақсаты – оқушы денсаулығын нығайту. Денсаулық сақтау технологиялары:

• жас ерекшелігіне сай жүктемені дұрыс бөлу;
• қауіпсіздік ережелерін сақтау;
• сергіту сәттерін ұйымдастыру;
• тыныс алу жаттығуларын қолдану арқылы жүзеге асады.

Бұл тәсілдер оқушының физикалық және психологиялық саулығын қамтамасыз етеді.

4. Ойын технологиялары

Ойын – оқытудың тиімді құралы. Спорттық ойындар арқылы:

• шапшаңдық,
• төзімділік,
• икемділік,
• үйлесімділік дамиды.

Сонымен қатар ойын барысында оқушыларда командалық рух, әділдік, тәртіп қалыптасады.

5. Саралап және даралап оқыту технологиясы

Әр оқушының физикалық мүмкіндігі әртүрлі. Сондықтан мұғалім жаттығуларды деңгейіне қарай саралап ұсынуы тиіс. Бұл:

• әлсіз оқушының сенімділігін арттырады;
• дарынды оқушының қабілетін шыңдайды;
• сабақтағы психологиялық жайлылықты қамтамасыз етеді.

6. Жобалау әдісі

Жобалық технология оқушылардың шығармашылық белсенділігін арттырады. Мысалы:

• «Салауатты өмір салты» жобасы;
• мектепішілік спорттық іс-шара жоспарын құру;
• жеке жаттығу бағдарламасын әзірлеу.

Бұл әдіс оқушының зерттеушілік және ұйымдастырушылық қабілетін дамытады.

Заманауи технологияларды қолданудың тиімділігі

Тәжірибе көрсеткендей, заманауи технологияларды жүйелі қолдану:

• сабаққа қатысу белсенділігін арттырады;
• пәнге деген қызығушылықты күшейтеді;
• физикалық көрсеткіштердің жақсаруына ықпал етеді;
• өзін-өзі бағалау және бақылау дағдыларын қалыптастырады;
• салауатты өмір салтын ұстануға тәрбиелейді.

Қазіргі мұғалімнің рөлі

Заманауи дене шынықтыру мұғалімі тек жаттықтырушы емес, ол – ұйымдастырушы, кеңесші, мотиватор және жаңашыл педагог. Ол инновациялық технологияларды меңгеріп, оларды сабақ мазмұнына тиімді енгізе білуі тиіс.

Мұғалімнің кәсіби шеберлігі – сабақ құрылымын дұрыс жоспарлау, оқушы ерекшелігін ескеру және қауіпсіз орта құру.

Қорытынды

Қорытындылай келе, дене шынықтыру сабақтарындағы заманауи білім беру технологиялары білім сапасын арттырудың маңызды факторы болып табылады. Олар оқушының тек физикалық дамуын ғана емес, оның тұлғалық, әлеуметтік және эмоционалдық дамуын қамтамасыз етеді. Сондықтан инновациялық әдістерді жүйелі түрде енгізу – қазіргі мектептің басты міндеттерінің бірі.

Пайдаланылған әдебиеттер

1. Білім туралы Қазақстан Республикасының Заңы. — Астана, 2023.
2. Қартыбаев Е.С. Дене шынықтыру және спортты оқыту әдістемесі. — Алматы: Білім, 202
3. Мұхаметқали Ж.С. Заманауи педагогикалық технологиялар. — Астана, 2021.
4. Смайылова Л.Б. Педагогикалық инновациялар және АКТ. — Шымкент, 2020.
5. Жүнісбеков Ә. Дене тәрбиесінің теориясы мен әдістемесі. — Алматы, 2019.