Химия сабақтарында заманауи білім беру технологиялары мен әдіс-тәсілдерінің элементтерін қолдану

Серікбай Ақберен Тұрлыбекқызы,  Химия  пәнінің мұғалімі, «№ 32 жалпы білім беретін мектеп» КММ, Қазақстан, Түркістан облысы, Түркістан қаласы

Химия сабақтарында заманауи білім беру технологиялары мен әдіс-тәсілдерінің элементтерін қолдану

Химия сабақтарында заманауи білім беру технологиялары мен әдіс-тәсілдерінің элементтерін қолдану

Аннотация

Бұл мақалада химия пәнін оқытуда заманауи білім беру технологияларын қолданудың өзектілігі мен тиімділігі қарастырылады. Оқушылардың танымдық белсенділігін арттыру, олардың шығармашылық қабілеттерін дамыту және функционалдық сауаттылығын қалыптастыру мақсатында қолданылатын әдіс-тәсілдер жан-жақты сипатталады. Сонымен қатар, ақпараттық-коммуникациялық технологиялар, жобалық оқыту, саралап және даралап оқыту, сыни тұрғыдан ойлау стратегиялары мен интерактивті әдістердің химия сабақтарында қолдану ерекшеліктері талданады.

Кілт сөздер: химия, заманауи технологиялар, оқыту әдістері, АКТ, сыни ойлау, жобалық оқыту, білім сапасы.

Кіріспе

Қазіргі таңда білім беру жүйесі қарқынды даму үстінде. Ғылыми-техникалық прогресс, цифрландыру үдерісі мұғалімдерден жаңа әдістер мен технологияларды меңгеруді талап етеді. Химия – күрделі әрі тәжірибелік бағыттағы пән болғандықтан, оны тиімді оқыту үшін дәстүрлі әдістермен қатар заманауи педагогикалық технологияларды қолдану аса маңызды.

Заманауи білім беру технологиялары оқушының тек білім алуына ғана емес, оның өздігінен ізденуіне, талдау жасауына, логикалық ойлауына және алған білімін өмірде қолдана білуіне бағытталады. Сондықтан химия сабақтарында инновациялық тәсілдерді енгізу – уақыт талабы.

Негізгі бөлім

1. Заманауи білім беру технологияларының мәні

Заманауи білім беру технологиялары – оқыту процесін тиімді ұйымдастыруға бағытталған әдістер мен құралдардың жүйесі. Бұл технологиялар оқушының жеке тұлға ретінде дамуына, оның қабілеттерінің ашылуына ықпал етеді.

Химия сабақтарында бұл технологияларды қолдану арқылы:

• оқу материалының түсініктілігі артады;
• оқушылардың пәнге қызығушылығы күшейеді;
• тәжірибелік дағдылар қалыптасады;
• білімнің өмірмен байланысы жүзеге асады.

2. Ақпараттық-коммуникациялық технологиялар (АКТ)

АКТ – қазіргі сабақтың ажырамас бөлігі. Химия сабақтарында:

• виртуалды зертханалар,
• интерактивті тақта,
• бейне тәжірибелер,
• онлайн тесттер кеңінен қолданылады.

Мысалы, қауіпті немесе күрделі тәжірибелерді бейнеролик арқылы көрсету оқушылардың қауіпсіздігін сақтай отырып, материалды терең түсінуге мүмкіндік береді. Сонымен қатар, презентациялар мен анимациялар химиялық процестерді көрнекі түрде түсіндіреді.

3. Сыни тұрғыдан ойлау технологиясы

Сыни тұрғыдан ойлау – оқушының ақпаратты талдау, салыстыру және бағалау қабілетін дамытатын технология.

Химия сабақтарында келесі әдістер тиімді:

• «INSERT»
• «Венн диаграммасы»
• «Кластер»
• «Болжау стратегиясы»

Бұл әдістер арқылы оқушылар өз ойларын еркін жеткізіп, ғылыми тұжырым жасауға үйренеді.

4. Жобалық оқыту технологиясы

Жобалық оқыту – оқушылардың зерттеушілік дағдыларын қалыптастыратын тиімді әдіс. Химия пәнінде:

• экологиялық жобалар,
• тұрмыстық химияға қатысты зерттеулер,
• тәжірибелік жұмыстар ұйымдастыруға болады.

Мысалы, «Судың ластану деңгейін анықтау» немесе «Тұрмыстық химиялық заттардың адам ағзасына әсері» сияқты жобалар оқушылардың пәнге деген қызығушылығын арттырады.

5. Саралап және даралап оқыту технологиясы

Әр оқушының қабілеті әртүрлі болғандықтан, сабақ барысында саралау тәсілдерін қолдану маңызды.

Саралап оқыту:

• деңгейлік тапсырмалар беру,
• жеке жұмыс ұйымдастыру,
• қосымша тапсырмалар арқылы жүзеге асады.

Бұл әдіс әлсіз оқушыларға қолдау көрсетіп, ал қабілетті оқушылардың дамуына мүмкіндік береді.

6. Интерактивті әдістер мен ойын элементтері

Химия сабақтарында интерактивті әдістерді қолдану оқушылардың белсенділігін арттырады.

Тиімді әдістер:

• «Миға шабуыл»
• «Дебат»
• «Рольдік ойындар»
• «Сұрақ-жауап» әдісі

Ойын элементтері арқылы сабақ қызықты әрі есте қаларлық болады. Мысалы, химиялық элементтерді жаттауда ойын әдістерін қолдану тиімді.

7. Практикалық және зертханалық жұмыстардың маңызы

Химия пәні тәжірибеге негізделген ғылым болғандықтан, зертханалық жұмыстар ерекше орын алады. Заманауи технологияларды қолдана отырып:

• қауіпсіз тәжірибелер жүргізу,
• нәтижелерді талдау,
• қорытынды жасау дағдылары қалыптасады.

Қорытынды

Химия сабақтарында заманауи білім беру технологияларын қолдану – білім сапасын арттырудың негізгі жолдарының бірі. Бұл технологиялар оқушылардың қызығушылығын оятып, олардың танымдық және шығармашылық қабілеттерін дамытады.

Мұғалімнің кәсіби шеберлігі – әртүрлі әдіс-тәсілдерді тиімді үйлестіре білуінде. Заманауи технологияларды жүйелі түрде қолдану арқылы сапалы білім беруге қол жеткізуге болады.

Пайдаланылған әдебиеттер

1. Назарбаев Н.Ә. «Қазақстан – 2050» стратегиясы.
2. Қараев Ж.А. «Деңгейлеп оқыту технологиясы».
3. Жүнісбек Ә. «Қазіргі білім беру технологиялары».
4. Полат Е.С. «Современные педагогические технологии».
5. Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрлігінің нормативтік құжаттары.
6. Селевко Г.К. «Современные образовательные технологии».
7. Беспалько В.П. «Слагаемые педагогической технологии».