Ағылшын тілін үйренудегі қиындықтар және оларды шешу жолдары

Рысдаулетова Айжан,  Ағылшын тілі пәнінің мұғалімі, «Жан-Нұр» жалпы білім беру мектебі» жауапкершілігі шектеулі серіктестігі, Шымкент қаласы

Ағылшын тілін үйренудегі қиындықтар және оларды шешу жолдары

Ағылшын тілін үйренудегі қиындықтар және оларды шешу жолдары

Аннотация

Бұл мақалада ағылшын тілін үйрену процесінде кездесетін негізгі қиындықтар жан-жақты талданып, оларды шешудің тиімді жолдары ұсынылады. Қазіргі жаһандану жағдайында ағылшын тілі халықаралық коммуникацияның негізгі құралына айналып отыр. Дегенмен, тіл үйренушілер сөздік қордың аздығы, грамматикалық құрылымдарды меңгерудегі қиындықтар, сөйлеу дағдысының әлсіздігі және мотивацияның төмендігі сияқты мәселелермен жиі кездеседі. Мақалада осы мәселелерді шешуге бағытталған коммуникативтік оқыту, цифрлық технологияларды қолдану, интерактивті әдістер және жүйелі жаттығулардың рөлі қарастырылады.

Кіріспе

Қазіргі білім беру жүйесінде ағылшын тілін оқыту ерекше маңызға ие. Ағылшын тілі тек оқу пәні ғана емес, сонымен қатар халықаралық деңгейде қарым-қатынас жасау құралы болып табылады. Бұл тілдің көмегімен адамдар білім алады, ғылыми ақпаратпен алмасады және кәсіби мүмкіндіктерін кеңейтеді.

Алайда ағылшын тілін үйрену үдерісі әрбір оқушы үшін бірдей оңай емес. Әсіресе қазақ және орыс тілді оқушылар үшін ағылшын тілінің грамматикалық жүйесі, фонетикасы және сөздік қоры белгілі бір қиындықтар туғызады. Сондықтан бұл мәселені педагогикалық тұрғыдан зерттеу маңызды болып табылады.

1. Ағылшын тілін үйренудегі негізгі қиындықтар

1.1 Мотивацияның төмендігі

Көптеген оқушылар ағылшын тілін үйренудің нақты мақсатын түсінбейді. Егер оқушыда ішкі мотивация болмаса, оқу процесі баяулайды және нәтижесіз болады. Мотивацияның төмендігі — ең кең таралған мәселе.

1.2 Сөздік қордың шектеулілігі

Сөздік қордың аз болуы оқушының сөйлеу және жазу дағдыларының дамуына кедергі келтіреді. Жаңа сөздерді есте сақтау қиындық тудырады, себебі олар күнделікті өмірде қолданылмайды.

1.3 Грамматикалық жүйені меңгерудегі қиындықтар

Ағылшын тіліндегі уақыт формалары (tenses), артикльдер (a, an, the), және тұрақты құрылымдар оқушылар үшін күрделі болып саналады. Қазақ тілінде мұндай категориялардың болмауы қосымша қиындық туғызады.

1.4 Сөйлеу дағдысының әлсіздігі

Көптеген оқушылар грамматиканы жақсы білсе де, сөйлеу кезінде қателесуден қорқып, еркін сөйлей алмайды. Бұл психологиялық кедергі болып табылады.

1.5 Тыңдалым дағдыларының дамымауы

Ағылшын тіліндегі жылдам сөйлеу, әртүрлі акценттер және жаңа сөздердің көптігі тыңдап түсінуді қиындатады.

1.6 Жазу дағдысының жеткіліксіздігі

Оқушылар ойларын ағылшын тілінде жүйелі және логикалық түрде жазуда қиналады. Бұл грамматика мен сөздік қордың әлсіздігімен байланысты.

2. Қиындықтарды шешу жолдары

2.1 Коммуникативтік әдісті енгізу

Коммуникативтік оқыту әдісі тіл үйренудің ең тиімді тәсілдерінің бірі болып табылады. Бұл әдіс оқушыларды нақты өмірлік жағдайларда сөйлеуге үйретеді.

2.2 Интерактивті оқыту әдістері

Рөлдік ойындар, жұптық жұмыс, топтық талқылаулар оқушылардың белсенділігін арттырады және сөйлеу дағдысын дамытады.

2.3 Цифрлық технологияларды пайдалану

Қазіргі таңда білім беру процесінде онлайн платформалар кеңінен қолданылады:

5. Duolingo
5. Quizlet
5. Kahoot
5. BBC Learning English

Бұл ресурстар оқуды қызықты әрі тиімді етеді.

2.4 Сөздік қорды жүйелі дамыту

Жаңа сөздерді тақырыптық топтар арқылы үйрету тиімді. Мысалы: «тағам», «саяхат», «мектеп», «жұмыс» тақырыптары.

2.5 Қателіктерден қорықпау принципі

Оқушыларға қателесу — оқу процесінің табиғи бөлігі екенін түсіндіру қажет. Бұл олардың сөйлеу белсенділігін арттырады.

2.6 Тыңдалым дағдысын дамыту

Ағылшын тіліндегі фильмдер, әндер және подкасттарды тыңдау арқылы оқушылардың тыңдау қабілеті дамиды.

2.7 Жеке оқыту траекториясы

Әр оқушының деңгейіне қарай жеке тапсырмалар беру оқу нәтижесін жақсартады.

3. Мұғалімнің рөлі

Мұғалім — оқу процесінің негізгі ұйымдастырушысы. Ол оқушының қызығушылығын оятып, дұрыс бағыт беруі тиіс. Сонымен қатар мұғалім:

5. мотивацияны арттыруы
5. заманауи әдістерді қолдануы
5. оқушыны қолдауы
5. жеке ерекшеліктерді ескеруі қажет

4. Заманауи білім беру тенденциялары

Жаңартылған білім беру мазмұны аясында:

5. CLIL әдісі (пән мен тілді кіріктіру)
5. жобалық оқыту
5. критериалды бағалау
   кеңінен қолданылуда. Бұл әдістер оқушының тілдік құзыреттілігін арттырады.

Қорытынды

Ағылшын тілін үйрену — күрделі, бірақ қызықты процесс. Негізгі қиындықтар мотивация, сөздік қор, грамматика және сөйлеу дағдыларымен байланысты. Бұл қиындықтарды жеңу үшін заманауи педагогикалық әдістер мен технологияларды қолдану қажет. Мұғалім мен оқушының бірлескен жұмысы ғана жоғары нәтижеге жеткізеді.

Пайдаланылған әдебиеттер

1. Harmer J. (2015). The Practice of English Language Teaching. Pearson.
2. Brown H. D. (2007). Principles of Language Learning and Teaching. Pearson.
3. Richards J. C., Rodgers T. (2014). Approaches and Methods in Language Teaching. Cambridge University Press.
4. Scrivener J. (2011). Learning Teaching. Macmillan Education.
5. Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі (2020). Жаңартылған білім беру мазмұны.
6. Celce-Murcia M. (2013). Teaching English as a Second or Foreign Language. Heinle ELT.